Methodologie
Hoe berekenen we de CO₂-uitstoot?
Doel van deze tool
Deze tool laat zien wat de CO₂-impact van je reiskeuze zou zijn. Het doel is bewustwording, niet het plannen van een concrete reis.
Niet elke getoonde route is in de praktijk beschikbaar. De vergelijking laat wel zien wat het verschil in klimaatimpact zou zijn als die optie er was.
Emissiefactoren per vervoersmiddel
| Vervoersmiddel | Factor (kg CO₂e/pkm) | Bron |
|---|---|---|
| Vliegtuig (korte afstand, <3.700 km) | 0,0756 × 1,9 = 0,144 | DEFRA 2024 |
| Vliegtuig (lange afstand, ≥3.700 km) | 0,0614 × 1,9 = 0,117 | DEFRA 2024 |
| Trein (hogesnelheidslijn) | 0,006 | Eurostar / SNCF (elektrisch) |
| Bus / touringcar | 0,027 | DEFRA 2024 |
| Auto (per persoon) | 0,171 | DEFRA 2024 |
Vliegtuig: radiative forcing (RF)
De basisfactoren voor vliegen komen uit de DEFRA 2024 “without RF”-kolom. Vliegtuigemissies op grote hoogte hebben een groter klimaateffect dan dezelfde CO₂ op grondniveau (door condensstrepen, NOx, etc.). We passen daarom de DEFRA RF-vermenigvuldigingsfactor van 1,9 toe op de basisfactor.
Afstandsvermenigvuldigers
De afstand tussen twee steden wordt berekend als hemelsbreed (Haversine). Omdat de werkelijke reisafstand langer is, passen we een vermenigvuldiger toe per vervoersmiddel:
- Vliegtuig: ×1,0 (vrijwel rechte lijn)
- Trein: ×1,3 (spoorwegroute)
- Auto: ×1,3 (wegenroute)
- Bus: ×1,4 (langere route met stops)
Auto: bezettingsgraad
De auto-emissiefactor is per voertuig-km (0,171 kg). Standaard rekenen we met 1 inzittende. Via de instellingen kun je het aantal inzittenden aanpassen — de uitstoot wordt dan gedeeld door het aantal personen in de auto.
Trein: hogesnelheidslijn
De treinfactor (0,006 kg/pkm) geldt voor elektrische hogesnelheidslijnen zoals Eurostar en TGV. Dieseltreinen of regionale lijnen hebben een hogere uitstoot.
CO₂-equivalenten
Om CO₂-uitstoot tastbaar te maken, vergelijken we met alledaagse activiteiten.
Bomen (jaar absorptie)
22 kg CO₂/boom/jaar
Een volwassen boom absorbeert gemiddeld ~22 kg CO₂ per jaar.
Bron: EEA; USDA Forest Service
Kilometers autorijden
0,171 kg CO₂/km
Gebaseerd op de gemiddelde uitstoot van een personenauto per voertuig-kilometer.
Bron: DEFRA 2024
Dagen je huis verwarmen
3,8 kg CO₂ per dag
Gebaseerd op een gemiddeld Nederlands huishouden dat ~1.040 m³ gas/jaar verbruikt, waarvan 70% voor verwarming. Omgerekend naar CO₂ via RVO emissiefactoren.
Jaarlijks CO₂-budget
2.500 kg per persoon/jaar
Het 1,5°C-compatibele CO₂-budget voor 2030. Dit is het maximale uitstootniveau per persoon om de opwarming tot 1,5°C te beperken.
Bron: IEEP (2030 target)
Biefstukken
12 kg CO₂e per biefstuk (200g)
Gebaseerd op ~60 kg CO₂e per kg rundvlees (wereldgemiddelde, volledige productieketen). Een biefstuk van 200g = 12 kg CO₂e.
Afstandsberekening
De afstand tussen twee steden wordt berekend met de Haversine-formule. Deze berekent de kortste afstand over het aardoppervlak (hemelsbreed) op basis van de breedtegraad en lengtegraad van beide locaties.
Omdat de werkelijke reisafstand groter is dan de hemelsbreedafstand (wegen en spoorlijnen volgen niet de kortste route), wordt de hemelsbreedafstand vermenigvuldigd met een factor per vervoersmiddel (zie tabel hierboven).
Opkomende treinverbindingen in Europa
Het Europese treinnetwerk groeit. Dit zijn een paar verbindingen die er de komende jaren bijkomen.
- Parijs – Berlijn nachttrein (European Sleeper, maart 2026)
- Praag – Kopenhagen dagreis (ComfortJet, mei 2026)
- Boedapest – Belgrado hogesnelheidslijn (maart 2026)
- Parijs – München hogesnelheidslijn (eind 2026)
- Rail Baltica: Tallinn – Kaunas (verwacht 2030)
- Parijs – Madrid – Lissabon hogesnelheidslijn (vanaf 2034)
Meer informatie over opkomende verbindingen:
Bronnen
- DEFRA 2024 — Greenhouse Gas Reporting: Conversion Factors
- IEEP — Carbon Inequality in 2030: Per capita consumption emissions and the 1.5°C goal
- CBS — Energieverbruik huishoudens
- RVO — Emissiefactoren aardgas
- Lee et al. (2021) — The contribution of global aviation to anthropogenic climate forcing, Atmospheric Environment
- EEA — CO₂ absorption by trees
- USDA Forest Service — Carbon sequestration by urban trees
- IPCC AR6 WG2 — Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability
- Poore & Nemecek (2018) — Reducing food's environmental impacts through producers and consumers, Science